POR ZNANY BYŁ JUŻ W CZASACH BIBLIJNYCH

W CIĄGU 70 LAT CZŁOWIEK SPOŻYWA

INDEKS A ŁADUNEK GLIKEMICZNY

Indeks glikemiczny(IG) jest to procent, o jaki wzrośnie poziom glukozy we krwi po spożyciu porcji produktu, w porównaniu do spożycia czystej glukozy (IG 100).

Aby poznać wartość indeksu glikemicznego danego produktu, jego porcja musi zawierać 50g węglowodanów.

Przykładowo arbuz - zawiera 7.5g węglowodanów w 100g, więc IG arbuza (IG 75) podane jest dla porcji 666,66g. Oznacza to, że po spożyciu 666,66g arbuza, poziom cukru we krwi wzrośnie o 75%, w porównaniu do glukozy.

Indeks glikemiczny dotyczy tylko węglowodanów, białka i tłuszcze nie powodują wysokiego wzrostu cukru we krwi.

Produkty dzielimy na te z:
- niskim IG – IG 55 lub mniej
- średnim IG – IG 56-69
- wysokim IG – IG 70 lub więcej

Zalecane są produkty o niskim lub średnim indeksie glikemicznym, osoby cierpiące na cukrzycę lub insulinooporność powinny wyeliminować z diety produkty o wysokim IG, i w miarę możliwości spożywać tylko te z niskim.

W różnych tabelach indeks glikemiczny tych samych produktów może się różnić, jest to spowodowane:

- różną reakcją ludzi na produkty węglowodanowe;
- różnymi odmianami, typami hodowli;
- sposobem przetworzenia żywności;
- kompozycją posiłku (dodatek tłuszczu i białka opóźnia trawienie i obniża IG)

Indeks glikemiczny nie jest miarodajny, według niego baton mars(IG 65) jest zdrowszy, niż wspomniany już arbuz(IG 75), jeśli jednak weźmiemy pod uwagę wielkość porcji, jaką musimy spożyć, aby osiągnąć podany wzrost cukru, wychodzi nam, że bardziej opłaca się zjeść arbuza. Wzrost cukru, do podanych poziomów następuje po spożyciu 666,66g arbuza i 71g Marsa, jednak indeks glikemiczny nie bierze tego pod uwagę.

Głównymi wadami indeksu glikemicznego są:

- fakt, że nie bierze pod uwagę wielkości porcji,
- produkty o wysokiej zawartości tłuszczu mają mniejszy IG (frytki < pieczone ziemniaki),
- nie uwzględnia kaloryczności posiłku.

Z tego powodu powstało pojęcie ładunku glikemicznego

Ładunek glikemiczny (ŁG), pozwala na dokładniejsze obliczenie jaki wpływ na poziom cukru we krwi ma podana porcja węglowodanów.

Aby obliczyć ŁG należy zastosować się do wzoru ŁG= ilość węglowodanów w porcji * IG/100

Na przykładzie arbuza oraz batona Mars:

Baton mars(porcja 47g) zawiera 33g węglowodanów, zatem jego ŁG=33*65/100=21,45

Z kolei porcja 250g arbuza zawiera 18.75g węglowodanów, zatem jego ŁG=18,75*75/100=14,06.

Wyraźnie widać, że możemy spożyć większą ilość arbuza i jednocześnie niżej podnieść poziom cukru we krwi, niż w przypadku batona.

Podobnie jak przy indeksie glikemicznym, w ładunku mamy trzy poziomy:
- ŁG niski – 10 lub mniej;
- ŁG średni – 11-19
- ŁG wysoki – 20 lub więcej

CO TO JEST CUKRZYCA?

Cukrzyca (diabetes mellitius) jest znana już od starożytności. Jest to grupa chorób metabolicznych, wynikających z defektu wydzielania insuliny, jej działania, lub obu jednocześnie. Niedobór insuliny prowadzi do zaburzeń przemiany węglowodanów, a w konsekwencji do hiperglikemii (zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi), cukromoczu. Może również prowadzić do zaburzeń przemiany białkowej i tłuszczowej. Przewlekła hiperglikemia może prowadzić do uszkodzenia lub niewydolności niektórych narządów (m.in. serce, oczy, nerki).

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca następujące określenia odnośnie stężenia glukozy:

   - prawidłowa glikemia na czczo: 60-99mg/dl (3,4 - 5,5 mmol/l)
   - nieprawidłowa glikemia na czczo: 100 – 125 mg/dl (5,6 – 8,4 mmol/l)
   - nieprawidłowa tolerancja glukozy: wartość glikemii 140 – 199mg/dl (7,8 – 11 mmol/l) stwierdzone 2 godziny po doustnym podaniu glukozy – test tolerancji glukozy.
   - stan przedcukrzycowy: nieprawidłowa glikemia na czczo lub nieprawidłowa tolerancja glukozy
       cukrzyca:
       - objawy hiperglikemii ze stwierdzoną jednocześnie glikemią większą lub równą 200mg/dl (11,1mmol/l) lub
       - dwukrotnie glikemia na czczo większa lub równa 116mg/dl (7,0mmol/l) lub
       - glikemia w 2 godziny po obciążeniu glukozą większa lub równa 200mg/dl (11,1mmol/l)

   

Objawy cukrzycy:

   - zwiększone stężenie glukozy we krwi
   - występowanie glukozy w moczu
   - wzmożone pragnienie
   - zwiększone oddawanie moczu
   - zwiększone łaknienie
   - ubytek masy ciała
   - osłabienie, zmęczenie
   - świąd skóry, zmiany skórne
   - gorsze gojenie ran
   - zaburzenia widzenia.


Leczenie

Leczenie cukrzycy polega na działaniu wielokierunkowym. Należy kontrolować gospodarkę węglowodanową oraz leczyć wszystkie zaburzenia towarzyszące cukrzycy. Obniżenie hiperglikemii oraz normalizacja dyslipidemii, ciśnienia tętniczego oraz masy ciała ma podstawowe znaczenie, przyczyniające się do poprawy jakości życia. Leczenie opiera się na kilku metodach: leczeniu dietetycznym, aktywności fizycznej, leczeniu farmakologicznym.

Zalecenia żywieniowe

Ilość przyjmowanych kalorii powinna być obliczana jak w przypadku osób zdrowych, jednak osoby z nadwagą powinny spożywać mniej kalorii w celu obniżenia masy ciała.

Węglowodany powinny stanowić 45-50% dziennego zapotrzebowania na kalorie. Ich głównym źródłem powinny być produkty z pełnych zbóż, warzyw, owoców i mleka. Ważne, by spożywane węglowodany miały niski indeks glikemiczny (IG), powodują powolny wzrost oraz spadek stężenia glukozy we krwi, oraz były bogate w błonnik, którego spożycie powinno wynosić 20-35g/ dobę (błonnik obniża poziom glukozy we krwi).

Tłuszcze powinny stanowić 30-35% diety. Głównym ich źródłem powinny być oleje roślinne, bogate w kwasy jedno- i wielonienasycone, oraz tłuste morskie ryby, które są świetnym źródłem kwasów omega – 3. Należy ograniczyć spożycie kwasów tłuszczowych trans – ich głównym źródłem są fast foody oraz margaryny twarde.

Resztę zapotrzebowania (15-20%) powinny stanowić białka.

Alkohol jest dopuszczalny w ilości 20 gramów(małe piwo 0,33l), lepiej jednak całkowicie go wyeliminować z diety.
Sól, podobnie jak w przypadku osób zdrowych nie powinna być spożywana w ilości większej niż 5g dziennie.
Posiłki powinny być spożywane regularnie 4-6 razy dziennie. Wskazane jest uwzględnienie odpowiedniej ilości kalorii oraz węglowodanów w poszczególnych posiłkach.
Dieta chorego nie różni się istotnie od diety osoby zdrowej - obie muszą być zgodne z zasadami zdrowego żywienia.

Aby ułatwić obliczanie ilości węglowodanów w posiłku stworzono wymienniki węglowodanowe.

Wykorzystanie wymienników węglowodanowych na przykładzie.
W diecie 2000kcal ilość węglowodanów wg zaleceń powinna wynosić ok 50% - 1000kcal. Pamiętając, że 1g węglowodanów dostarcza 4kcal obliczamy ile gramów węglowodanów jest w 100kcal. 1000/4 = 250g ← tyle wynosi dzienny limit węglowodanów.
1 wymiennik węglowodanowy odpowiada 10g węglowodanów tak więc 250g węglowodanów = 25 wymiennikom węglowodanowym. Tę ilość planujemy na poszczególne posiłki:
 
Śniadanie 6
Drugie śniadanie 3
Obiad 7
podwieczorek 3
Kolacja 6

1wymiennikiem węglowodanowym jest np. szklanka mleka(200ml), z kolei małą bułka grahamka to 2.5ww, tak więc na śniadanie możemy zjeść 2 bułki i wypić szklankę mleka.

Tabele z produktami i odpowiadającymi im wymiennikami węglowodanowymi są dostępne w internecie.